Đoạn trích Tức nước vỡ bờ Trích chương XVIII, tác phẩm Tắt đèn

Đoạn trích Tức nước vỡ bờ đã vạch trần bộ mặt tàn ác, bất nhân của xã hội phong kiến đương thời lúc đã đẩy người nông dân vào hoàn cảnh khổ cực. Bên cạnh ra, tác giả còn cho người đọc thấy được hình ảnh người phụ nữ nông dân vừa giàu tình yêu thương lại vừa dũng cảm mạnh mẽ. Tác phẩm được tìm hiểu trong chương trình Ngữ văn lớp 8.

Đoạn trích Tức nước vỡ bờ

Dưới đây là tài liệu giới thiệu chi tiết về tác giả Ngô Tất Tố và đoạn trích Tức nước vỡ bờ. Mời người dùng học sinh cùng tham khảo để hiểu rõ hơn về đoạn trích này.

Đoạn trích Tức nước vỡ bờ

Nghe đoạn trích Tức nước vỡ bờ:

Cháo 9, chị Dậu bắc mang trong mình ra giữa nhà, ngả mâm bát múc ra la liệt. Rồi chị lấy quạt cho chóng nguội.

Tiếng trống và tiếng tù và đã thủng thẳng đưa nhau từ phía đầu làng tới đình.

Tiếng chó sủa vang những xóm.

Bà lão láng giềng lại lật đật chạy sang:

– Chưng trai đã khá rồi chứ?

– Cảm ơn cụ, nhà cháu đã tỉnh táo như thường. Nhưng xem ý hãy còn lề bề, lệt bệt chừng như vẫn mỏi mệt nhiều.

– Này, bảo bác bỏ đó có trốn đi đâu thì trốn. Chứ cứ nằm đấy, chốc nữa họ vào thúc sưu, ko có, họ lại đánh trói thì khổ. Người ốm dề dề như thế, trường hợp lại buộc phải 1 trận đòn, nuôi mấy tháng cho hoàn hồn?

– Vâng, cháu cũng đã nghĩ như cụ. Nhưng để cháo nguội, cháu cho nhà cháu ăn lấy vài húp chiếc đã.

Nhịn xuông từ sáng hôm qua tới giờ còn gì.

– Thế thì buộc phải giục anh đó ăn mau mau đi, kẻo nữa người ta sắp sửa keo vào rồi đấy!

Rồi bà lão lại lật đật trở về có vẻ mặt băn khoăn.

Cháo đã tương đối nguội.

Thằng Dần vục đầu vừa thổi vừa húp soàn soạt.

Chị Dậu rón rén bưng 1 bát lớn tới chỗ chồng nằm:

– Thầy hãy cố ngồi dậy húp ít cháo cho đỡ xót ruột.

Rồi chị đón lấy chiếc Tỉu và ngồi xuống ấy, như có ý chờ xem chồng chị ăn có ngon miệng hay ko.

Anh Dậu uốn vai ngáp dài 1 tiếng. Uể oải, chống tay xuống phản, anh vừa rên vừa ngỏng đầu lên. Run rẩy chứa bát cháo, anh new kề vào tới miệng. Cai lệ và người thân lí trưởng đã sầm sập tiến vào có những roi music, tay thước và dây thừng.

Gõ đầu roi xuống đất, cai lệ thét bằng giọng khàn khàn của người hút nhiều xái cũ:

– Thằng kia, ông tưởng mày chết đêm qua, còn sống đấy à? Nộp nốt tiền sưu! Mau!

Hoảng quá anh Dậu vội để bát cháo xuống phản, lăn đùng ra ấy, ko nói được 1 câu gì. Người thân lí trưởng cười phương pháp mỉa mai:

– Anh ta sắp buộc phải gió như đêm qua đấy!

Rồi hắn chỉ luôn vào mặt chị Dậu:

– Chị khất tiền sưu tới chiều mai buộc phải ko? Ðấy chị hãy nói có ông cai, để ông đó ra đình kêu có quan cho! Chứ ông Lý tôi thì ko có quyền dám cho chị khất 1 giờ nào nữa!

Xem Thêm  Lớnán 3: Ôn tập về số và phép tính trong phạm vi 100 000 (tiếp theo) Giải Lớnán lớp 3 trang 107, 108 sách Cánh diều - Tập 2

Chị Dậu run run:

– Nhà cháu đã túng, lại buộc phải đóng cả xuất sưu của chú nó nữa, nên new lôi thôi như thế. Chứ cháu có dám bỏ bễ tiền sưu của nhà nước đâu! 2 ông làm cho phúc nói có ông lí hãy cho cháu khất…

Cai lệ ko để cho chị được nói hết câu, trợn ngược 2 mắt, hắn quát:

– Mày định nói cho cha mày nghe đấy à? Sưu của nhà nước, mà dám mở mồm xin khất!

Chị Dậu vẫn cố thiết tha:

– Khốn nạn! Nhà cháu đã ko có, dẫu ông chửi mắng cũng tới thế thôi. Xin ông trông lại!

Cai lệ vẫn giọng hằm hè:

– Giả dụ ko có tiền nộp sưu cho ông trên thực tế}, thì ông sẽ rỡ cả nhà mày đi, chửi mắng thôi à?

Rồi hắn quay ra bảo anh người thân lí trưởng:

– Ko tương đối đâu mà nói có nó, trói cổ thằng chồng nó lại, điệu ra đình kia Người thân Lí trưởng dường như ko dám hành hạ 1 người ốm nặng, sợ hoặc xảy ra sự gì, hắn cứ lóng ngóng ngơ ngác, muốn nói mà ko dám nói. Ðùng đùng, Cai lệ giật phắt chiếc thừng trong tay anh này và chạy sầm sập tới chỗ Anh Dậu.

Chị Dậu xám mặt, vội vàng đặt con bé con xuống đất, chạy tới đỡ lấy tay hắn:

– Cháu van ông, nhà cháu vừa new tỉnh được 1 lúc, ông tha cho!

– Tha này, tha này!

Vừa nói hắn vừa bịch luôn vào ngực chị Dậu, mấy bịch, rồi lại sấn tới để trói anh Dậu.

Nghe đâu tức quá ko thể chịu được, chị Dậu liều mạng cự lại:

– Chồng tôi đau ốm, ông ko được phép hành hạ.

Cai lệ tát vào mặt chị 1 chiếc bốp, rồi hắn cứ nhảy vào cạnh anh Dậu, Chị Dậu nghiến 2 hàm răng:

– Mày trói ngay chồng bà đi, bà cho mày xem!

Rồi chị túm lấy cổ hắn, ấn dúi ra cửa. Sức lẻo khoẻo của anh chàng nghiện chạy ko kịp có sức xô đẩy của người đàn bà lực điền, hắn ngã chỏng quèo trên mặt đất, miệng vẫn nham nhảm thét trói vợ chồng kẻ thiếu sưu.

Người thân lí trưởng sấn sổ bước tới, huơ gậy chực đánh chị Dậu. Nhanh như cắt, chị Dậu nắm ngay được gậy của hắn. 2 người giằng co nhau du đẩy nhau, rồi ai nấy đều buông gây ra, áp vào vật nhau. 2 đứa trẻ con kêu khóc om sòm. Kết cục, anh chàng “hầu cận ông lí” yếu hơn chị chàng con mọn, hắn bị chị này túm tóc lẳng cho 1 chiếc, ngã nhào ra thềm.

Anh Dậu sợ quá muốn dậy can vợ, nhưng mệt đắm ngồi lên lại nằm xuống, vừa run vừa rên:

– U nó ko được thế! Người ta đánh mình ko sao, mình đánh người ta thì mình buộc phải tù buộc phải tội.

Chị Dậu vẫn chưa nguôi giận:

Thà ngồi tù. Ðể cho chúng nó làm cho tình làm cho tội mãi thế, tôi ko chịu được…

Xem Thêm  Soạn bài Tự động đánh giá: Hôm qua tát nước đầu đình Cánh diều Ngữ văn lớp 11 trang 32 sách Cánh diều tập 1

I. Đôi nét về tác giả Ngô Tất Tố

– Ngô Tất Tố (1893 – 1954) quê tại huyện Lộc Hà, huyện Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh (nay thuộc Đông Anh, Hà Nội), xuất thân là 1 nhà Nho gốc nông dân.

– Ông là 1 học giả có nhiều công trình nghiên cứu về triết học, văn học cổ có giá trị; 1 nhà báo có nhiều bài viết mang trong mình khuynh hướng dân chủ và giàu tính chiến đấu; 1 nhà văn hiện thực chuyên viết về nông thôn trong giai đoạn trước phương pháp mạng.

– Sau phương pháp mạng, Ngô Tất Tố sau sưa hoạt động trong công tác tuyên truyền văn nghệ chuyên dụng cho kháng chiến chống Pháp.

– Ông được trao tặng giải thưởng Hồ Chí Minh về Văn học nghệ thuật 5 1996.

– 1 số tác phẩm tại nhiều thể loại như: Tắt đèn (tiểu thuyết, 1939), Lều chõng (phóng sự tiểu thuyết, 1940), phóng sự Tập án chiếc đình (1939), Việc làng (phóng sự, 1940), Trời hửng (dịch, truyện ngắn, 1946), Đóng góp (kịch, 1956)…

II. Giới thiệu về đoạn trích Tắt đèn

1. Hoàn cảnh sáng tác

– “Tắt đèn” là tác phẩm tiêu biểu nhất trong sự nghiệp sáng tác của Ngô Tất Tố.

– Đoạn trích “Tức nước vỡ bờ” trích trong chương XVIII của tiểu thuyết, tên nhan đề do người biên soạn đặt.

2. Bố cục

Gồm 2 phần:

  • Phần 1: Từ đầu tới “ chồng chị ăn có ngon miệng hay ko ”. Cảnh chị Dậu chăm sóc chồng bị ốm.
  • Phần 2. Còn lại. Cảnh người thân lí trưởng tới bắt nộp sưu và sự phản kháng của chị Dậu.

3. Tóm tắt

Gia đình thuộc “nghèo nhất nhì trong hạng cùng đinh” nên chị Dậu buộc phải chạy ngược chạy xuôi vay tiền để nộp suất sưu cho chồng. Anh Dậu bị ốm nhưng vẫn bị bọn lính đánh trói, lôi ra đình cùm kẹp. Chị Dậu rứt ruột đem con Tí, đứa con gái đầu lòng 7 tuổi bán cho lão Nghị Quế bên thôn Đoài để lấy tiền nộp sưu. Đêm hôm đó người ta cõng anh Dậu về. Bà con hàng xóm tới cứu giúp, có bà lão đem 1 bát gạo tới cho chị nấu cháo. Cháo 9, chị Dậu mang trong mình tới cho chồng. Nhưng anh Dậu chưa kịp ăn thì cai lệ và người thân lí trưởng đã tới đòi tiền suất sưu của người em chồng đã chết. Chị Dậu tìm phương pháp van xin để khất sưu, nhưng ko được. Chúng định đánh anh Dậu, chị Dậu vùng lên đáp trả lại.

Xem thêm Tóm tắt đoạn trích Tức nước vỡ bờ

4. Ý nghĩa nhan đề

  • “Tức nước vỡ bờ” trước hết là 1 thành ngữ dân gian: “Tức nước vỡ bờ” xuất phát là 1 thành ngữ của nhân dân ta, chỉ 1 hiện tượng tự động nhiên trong cuộc sống: trường hợp nước quá đầy, quá lớn thì tất yếu bờ sẽ tràn, sẽ vỡ.
  • Nhà văn đã mượn hình ảnh trên giống như 1 lời kêu tinh thần đấu tranh của họ chống lại áp bức bóc lột vì 1 cuộc sống công bằng.

Xem thêm Ý nghĩa nhan đề đoạn trích Tức nước vỡ bờ

5. Nội dung

Đoạn trích “Tức nước vỡ bờ” đã vạch trần bộ mặt tàn ác, bất nhân của xã hội phong kiến đương thời lúc đã đẩy người nông dân vào hoàn cảnh khổ cực. Bên cạnh ra, tác giả còn cho người đọc thấy được hình ảnh người phụ nữ nông dân vừa giàu tình yêu thương lại vừa dũng cảm mạnh mẽ.

Xem Thêm  Địa lí lớp 5 Bài 24: Châu Phi (Tiếp theo) Giải bài tập Địa lí 5 trang 118

6. Nghệ thuật

  • Tình trạng truyện độc đáo, hấp dẫn.
  • Nghệ thuật miêu tả nhân vật.
  • Ngôn ngữ bình dị, giàu tính khẩu ngữ.

III. Dàn ý phân tách Tức nước vỡ bờ

(1) Mở bài

Dẫn dắt, giới thiệu về đoạn trích Tức nước vỡ bờ.

(2) Thân bài

a. Cảnh chị Dậu chăm sóc chồng

– Hoàn cảnh gia đình:

  • “nghèo nhất nhì trong hạng cùng đinh” – buộc phải chạy ngược chạy xuôi vay tiền để nộp suất sưu cho chồng.
  • Anh Dậu bị ốm nhưng vẫn bị bọn lính đánh trói, lôi ra đình cùm kẹp.
  • Chị Dậu rứt ruột đem con Tí, đứa con gái đầu lòng 7 tuổi bán cho lão Nghị Quế bên thôn Đoài để lấy tiền nộp sưu.
  • Đêm hôm đó người ta cõng anh Dậu về. Bà con hàng xóm tới cứu giúp, có bà lão đem 1 bát gạo tới cho chị nấu cháo.

– Chị Dậu chăm sóc chồng:

  • Cháo 9, chị mang trong mình ra giữa nhà quạt cho nguội.
  • Lúc cháo nguội, chị rón rén mang trong mình tới chỗ chống nằm nhẹ nhàng bảo chồng dậy ăn.
  • Chị ngồi xuống chờ xem chờ chống ăn có ngon miệng ko.

=> 1 người vợ dịu dàng, hết mực yêu thương chồng và ân cần kỹ lưỡng.

b. Cảnh người thân lí trưởng tới bắt nộp sưu và sự phản kháng của chị Dậu

– Hoàn cảnh: Anh Dậu new kề bát cháo vào miệng thì cai lệ và người thân lí trưởng đã sầm sập tiến vào có những roi music, tay thước và dây thừng.

– Phần đích: Bắt chị Dậu nộp nốt chỗ sưu cho người em chồng đã chết từ 5 ngoái.

– Thái độ của cai lệ và người thân lí trưởng:

  • Quát nạt, đe dọa bằng những lời lẽ hách dịch, kém văn hóa.
  • Cai lệ còn tát vào mặt chị Dậu, nhảy vào định đánh anh Dậu.

– Chị Dậu:

  • Ban đầu, chị xưng hô lịch sự “gọi ông – xưng cháu”, nhẫn nhịn van nài tên cai lệ và người thân lí trưởng khất sưu cho.
  • Lúc tên cai lệ định chạy tới đánh anh Dậu, dường như quá tức mà ko chịu được chị cự lại: “Chồng tôi đau ốm, những ông ko được phép hành hạ”.
  • Tới lúc tên cai lệ tát vào mặt chị 1 chiếc và vẫn nhảy vào anh Dậu. Những dồn nén của chị Dậu đã bộc phát thành hành động rõ ràng:
  • Chị nghiến 2 hàm răng: “Mày trói chồng bà đi, bà cho mày xem”; “Rồi túm cổ hắn, ấn dúi ra cửa…”. Sự phản kháng mạnh mẽ từ 1 người phụ nữ lực điền.

=> Chị Dậu ko chỉ là 1 người phụ nữ yếu đuối, mà siêu dũng cảm, mạnh mẽ lúc có người dám động tới gia đình mình.

(3) Kết bài

Khẳng định giá trị nội dung, nghệ thuật của đoạn trích Tức nước vỡ bờ.